Linux'ta her dosya ve klasörün izinleri vardır: kim okuyabilir, kim yazabilir, kim çalıştırabilir. ls -l komutuyla bunları görebilirsin.

İzin gösterimini okuma

ls -l çıktısında şöyle bir satır görürsün:

-rwxr-xr--

İlk karakter dosya türü (- dosya, d klasör). Kalan 9 karakter üç grup hâlindedir:

  • Sahip (owner): ilk üç (rwx) — oku, yaz, çalıştır.
  • Grup (group): ortadaki üç (r-x).
  • Diğerleri (others): son üç (r--).

r=oku, w=yaz, x=çalıştır, -=izin yok.

Sayısal (oktal) izinler

Her izin bir sayıya karşılık gelir: r=4, w=2, x=1. Bunlar toplanır:

  • 7 = rwx (4+2+1)
  • 6 = rw- (4+2)
  • 5 = r-x (4+1)
  • 4 = r--

chmod ile izin değiştirme

# Sahip her şeyi, grup ve diğerleri oku+çalıştır:
chmod 755 dosya.sh

# Sahip oku+yaz, diğerleri sadece oku (belgeler için tipik):
chmod 644 belge.txt

Bir dosyayı çalıştırılabilir yapma

Sık kullanılan kısayol; scripti çalıştırılabilir kılar:

chmod +x script.sh
./script.sh

İzinler, sistemi güvende tutmanın temel yollarından biridir.